الاستوگرافی آزمایشی است که برای بررسی خاصیت کشسانی (الاستیسیته) اندامهای بدن، بهویژه کبد، استفاده میشود. این آزمایش میتواند به ارائهدهندگان خدمات درمانی کمک کند تا برخی بیماریها مانند فیبروز کبد را بهدرستی تشخیص داده و مرحلهبندی کنند.
در این آزمایش از ارتعاشات بدون درد و با فرکانس پایین برای بررسی خاصیت کشسانی اندامهای بدن شما استفاده میشود. زمانی که بافتها خاصیت کشسانی نداشته باشند و سفت باشند، ممکن است نشاندهنده بیماری باشند، بهویژه در کبد.
انواع الاستوگرافی کداماند؟
دو نوع اصلی الاستوگرافی وجود دارد:
الاستوگرافی با سونوگرافی:
که به آن الاستوگرافی گذرا (Transient Elastography) یا فیبرو اسکن FibroScan® نیز گفته میشود. این آزمایش غیرتهاجمی از یک پروب دستی (ترانسدیوسر) و امواج صوتی برای ایجاد تصویر از اندامهای شما استفاده میکند. سونوگرافی بدون درد و سریع است.
MRE (الاستوگرافی رزونانس مغناطیسی):
این آزمایش امواج صوتی حاصل از سونوگرافی را با امواج مغناطیسی و رادیویی MRI ترکیب میکند تا تصاویری از اندامهای شما تولید کند. در این روش از هیچگونه اشعهای استفاده نمیشود. اگرچه MRE خود یک آزمایش مستقل است، اما ممکن است ارائهدهنده خدمات درمانی تصمیم بگیرد آن را با یک MRI کامل ترکیب کند.
الاستوگرافی موج برشی چیست؟
الاستوگرافی موج برشی یک فناوری جدیدتر در سونوگرافی است که برای بررسی سفتی بافت استفاده میشود. یک ترانسدیوسر پالسهایی با شدت بالا ارسال میکند که امواج برشی ایجاد میکنند و این امواج تصویری با کیفیت بالاتر تولید میکنند. اگرچه این روش هنوز در حال توسعه است، اما الاستوگرافی موج برشی در سونوگرافیهای زیر استفاده میشود:
- پستان
- کبد
- سیستم اسکلتیعضلانی
- پروستات
- ندول تیروئید
هدف از انجام الاستوگرافی چیست؟
شایعترین دلیل انجام الاستوگرافی، بررسی کبد از نظر فیبروز است؛ حالتی که در مراحل اولیه رخ میدهد و ممکن است به مراحل پیشرفته یا سیروز کبدی پیشرفت کند. اگر شما عوامل خطر، علائم یا نشانههای سیروز داشته باشید، ارائهدهنده خدمات درمانی ممکن است الاستوگرافی را درخواست کند.
فیبروز میتواند میزان جریان خون عبوری از کبد را کاهش دهد و باعث شود خون بهمرور زمان در پشت کبد تجمع پیدا کند. در صورت عدم درمان، فیبروز کبدی میتواند منجر به مشکلات جدی سلامتی شود، از جمله:
- سیروز
- سرطان کبد
- نارسایی کبد
- خونریزی گوارشی
الاستوگرافی کبد میتواند به ارائهدهندگان خدمات درمانی کمک کند تا برای درمان فیبروز کبد توصیههای درمانی ارائه دهند. همچنین از این آزمایش برای پایش پاسخ کبد به درمان و پیشبینی عوارض بیماریهای کبدی مانند تجمع چربی استفاده میشود.
چه کسی الاستوگرافی را انجام میدهد؟
یک رادیولوژیست سونوگرافیهای الاستوگرافی و MRE را انجام میدهد. این پزشکان در استفاده از فناوریهای تصویربرداری پزشکی تخصص دارند. آنها اغلب بهطور نزدیک با سایر متخصصان حوزه سلامت مانند پزشکان مراقبتهای اولیه، انکولوژیستها و هپاتولوژیستها (متخصصان کبد) همکاری میکنند. در مرکز سونوگرافی و رادیولوژی راد، متخصص خانم برای انجام سونوگرافی وجود دارد تا بانوان عزیر با خیالی راحتتر این آزمایش را انجم دهند.
دقت الاستوگرافی کبد چقدر است؟
اگرچه نتایج پژوهشها متفاوت است، اما بیشتر ارائهدهندگان خدمات درمانی توافق دارند که الاستوگرافی میتواند فیبروز کبد را با دقت تشخیص دهد. بسیاری از پزشکان از الاستوگرافی برای تشخیص این بیماری استفاده میکنند. مهمتر از آن، این روش برای پایش روند پیشرفت بیماری در طول زمان به کار میرود.
جزئیات آزمایش
الاستوگرافی چگونه انجام میشود؟
روش انجام الاستوگرافی به نوع آن بستگی دارد:
مراحل فیبرو اسکن که تنها چند دقیقه طول میکشد، شامل موارد زیر است:
- رادیولوژیست ژل شفاف و بر پایه آب را برای کاهش اصطکاک روی پوست شما میمالد.
- رادیولوژیست پروب دستی (ترانسدیوسر) را روی پوست حرکت میدهد تا اندام مورد نظر را پیدا کند.
- پروب ارتعاشات بدون درد و با فرکانس پایین را به داخل بدن ارسال میکند.
- ارتعاشات به اندام برخورد کرده و بازمیگردند و اطلاعات را به یک رایانه ارسال میکنند.
- رایانه این اطلاعات را به تصویر اندام تبدیل میکند.
- رادیولوژیست میتواند اندازه، شکل و قوام اندام را ببیند — از جمله میزان سفتی یا پر بودن از مایع.
MRE معمولاً پنج دقیقه طول میکشد، اما اگر MRI کامل انجام شود، مدت آن طولانیتر خواهد بود — حدود ۴۵ دقیقه. در طول MRE، ارائهدهنده خدمات درمانی:
- به شما کمک میکند روی تخت دراز بکشید؛ ممکن است برای ثابت نگه داشتن شما از بندهایی استفاده شود.
- یک وسیله کوچک (درایور) را روی سمت راست بخش پایینی قفسه سینه شما قرار میدهد (برای MRE کبد).
- دستگاههایی را که امواج رادیویی ارسال و دریافت میکنند، نزدیک درایور و روی پوست قرار میدهد.
- در صورت انجام MRI با تزریق، ماده حاجب (گادولینیوم) را از طریق یک خط وریدی که در دست شما قرار داده شده تزریق میکند.
- به شما کمک میکند وارد دستگاه MRI شوید که ماشینی لولهمانند است.
- در نزدیکی یک رایانه خارج از دستگاه MRI میماند.
- از شما میخواهد برای چند لحظه نفس خود را نگه دارید، در حالی که درایور ارتعاشات کوچکی را به سمت کبد شما هدایت میکند تا از آن تصویر تهیه شود.
چگونه برای الاستوگرافی آماده شوم؟
آمادهسازی برای الاستوگرافی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
غذا:
پیش از آزمایش از خوردن یا نوشیدن مواد غذایی با قند بالا خودداری کنید. محصولات شیرین میتوانند بر سفتی کبد تأثیر بگذارند. دستورالعملهای ناشتا بودن ممکن است متفاوت باشد، بنابراین از ارائهدهنده خدمات درمانی بپرسید که آیا باید قبل از آزمایش از خوردن و نوشیدن خودداری کنید (و برای چه مدت).
لباس:
در روز انجام آزمایش، جواهرات و وسایل جانبی خود را در خانه بگذارید. این موارد شامل حلقه ازدواج، ساعت، سنجاق مو، سمعک و دندان مصنوعی متحرک میشود. لباسهای گشاد بپوشید. ممکن است لازم باشد برای انجام این روش لباس پزشکی بپوشید.
فلز:
اگر هرگونه فلز در بدن خود دارید، از جمله ترکش، گلوله، دفیبریلاتورهای قلبی قدیمی یا ضربانساز (پیسمیکر)، حتماً رادیولوژیست را مطلع کنید. فلز میتواند با میدان مغناطیسی دستگاه MRI تداخل ایجاد کند.
بارداری:
اگر باردار هستید، حتماً به ارائهدهنده خدمات درمانی و رادیولوژیست اطلاع دهید. الاستوگرافی بهطور کلی در دوران بارداری ایمن است، اما زنان باردار باید از MRI در سهماهه اول بارداری اجتناب کنند، مگر اینکه منافع آن بیشتر از خطراتش باشد.
در طول الاستوگرافی چه انتظاری باید داشته باشم؟
در طول انجام این روش، رادیولوژیست شما را در جریان تمام مراحل قرار میدهد. هم الاستوگرافی سونوگرافی یا فیبرو اسکن و هم MRE روشهایی بدون درد و غیرتهاجمی هستند، بنابراین هیچ درد یا ناراحتی احساس نخواهید کرد.
اگر MRE انجام میدهید، چند دقیقه در فضایی لولهمانند قرار میگیرید. اگر MRI کامل انجام شود، مدت آن طولانیتر است — حدود ۴۵ دقیقه. اگر دچار ترس از فضاهای بسته (کلاستروفوبیا) هستید، پیش از انجام آزمایش با ارائهدهنده خدمات درمانی و رادیولوژیست صحبت کنید. همچنین آماده باشید که در طول MRE هر بار به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه نفس خود را نگه دارید.
خطرات الاستوگرافی چیست؟
هیچ خطر شناختهشدهای برای الاستوگرافی با سونوگرافی وجود ندارد.
در صورتی که دستورالعملهای ایمنی بهدرستی رعایت شوند، MRE برای بیمار معمولی خطری ندارد. میدان مغناطیسی مضر نیست. اگر آرامبخش دریافت کنید، خطراتی مرتبط با مصرف بیش از حد آرامبخش وجود دارد. همچنین خطر اندکی برای واکنش آلرژیک به ماده حاجب گادولینیوم وجود دارد که فقط در برخی از روشهای MRI استفاده میشود.
نتایج و پیگیری
چه نوع نتایجی از الاستوگرافی دریافت میکنم و این نتایج چه معنایی دارند؟
الاستوگرافی تصویری از کبد شما ایجاد میکند. این تصویر میزان سفتی را به رادیولوژیست نشان میدهد که بیانگر میزان اسکار (جای زخم) است. میزان اسکار از خفیف تا پیشرفته متغیر است:
- F0 تا F1: بدون اسکار یا اسکار خفیف
- F2: اسکار متوسط
- F3: اسکار شدید
- F4: اسکار پیشرفته (سیروز)
چه زمانی از نتایج الاستوگرافی مطلع میشوم؟
رادیولوژیست معمولاً ظرف چند روز پس از انجام اسکن، نتایج الاستوگرافی شما را مشخص میکند. در صورت نیاز، نتایج به صورت الکترونیک برای شما ارسال میشود تا با سایر پزشکان ارجاعدهنده به اشتراک گذارید.
جمعبندی
الاستوگرافی، بهویژه فیبرو اسکن کبد، روشی دقیق، غیرتهاجمی و ایمن برای ارزیابی میزان سفتی بافت و تشخیص زودهنگام فیبروز کبد است. این روش نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماریهای کبدی، پایش روند درمان و تصمیمگیری بالینی پزشکان ایفا میکند و امروزه بهعنوان یکی از ابزارهای استاندارد در بررسی سلامت کبد شناخته میشود.
در مرکز سونوگرافی و رادیولوژی راد، با بهرهگیری از تجهیزات بهروز، تیم رادیولوژی مجرب و رعایت کامل استانداردهای تشخیصی، آمادگی کامل برای انجام فیبرو اسکن (الاستوگرافی کبد) فراهم است. ما تلاش کردهایم این بررسی مهم در محیطی آرام، دقیق و با حفظ حریم و آسایش بیماران انجام شود تا مراجعین با اطمینان خاطر، گامی مؤثر در مسیر حفظ سلامت کبد خود بردارند.
در صورت نیاز به انجام فیبرو اسکن یا دریافت مشاوره، میتوانید با مرکز راد تماس بگیرید یا از طریق رزرو نوبت آنلاین برای فیبرو اسکن کبد هماهنگی لازم برای رزرو نوبت و حضور در مرکز راد را انجام دهید.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.